Khi còn nhỏ, tôi từng được dạy rằng không nên đưa thông tin cá nhân lên Internet.
Không công khai số điện thoại. Không chia sẻ địa chỉ nhà. Không đăng những thứ quá riêng tư.
Lời khuyên đó vẫn đúng. Nhưng nó không còn đủ nữa.
Ngày nay, ngay cả khi bạn không chủ động chia sẻ dữ liệu, dữ liệu vẫn đang được tạo ra mỗi ngày.
Mỗi bức ảnh bạn chụp. Mỗi video bạn đăng tải. Mỗi bình luận bạn để lại. Mỗi lượt tìm kiếm. Mỗi vị trí GPS. Mỗi lần quẹt thẻ ngân hàng.
Tất cả đều trở thành dữ liệu.
Trong nhiều năm, dữ liệu chủ yếu được sử dụng để quảng cáo. Các công ty muốn biết bạn là ai để bán cho bạn thứ phù hợp hơn. Người dùng đánh đổi quyền riêng tư để nhận lại sự tiện lợi. Đó là một giao dịch mà phần lớn chúng ta đã chấp nhận.
Nhưng AI đã thay đổi cuộc chơi.
Trước đây dữ liệu chỉ được lưu trữ
Còn bây giờ dữ liệu được học. Đây là điểm khác biệt quan trọng.
Một bức ảnh gia đình trước đây chỉ nằm trên máy chủ của một công ty nào đó. Nhưng khi AI xuất hiện, bức ảnh đó có thể trở thành dữ liệu huấn luyện. Hàng triệu bức ảnh khác cũng vậy. Hàng tỷ đoạn văn bản khác cũng vậy.
Điều đáng nói là phần lớn chúng ta không thực sự hiểu chuyện gì đang diễn ra phía sau. Chúng ta thường nghĩ dữ liệu giống như một cuốn sách. Người khác đọc nó.
Nhưng dữ liệu trong thời đại AI giống một người thầy hơn.
AI không chỉ đọc dữ liệu. AI học từ dữ liệu. Đó là lý do giá trị của dữ liệu ngày càng lớn.
Một nghịch lý thú vị
Con người chưa bao giờ quan tâm đến quyền riêng tư nhiều như hiện nay. Nhưng cũng chưa bao giờ chia sẻ nhiều như hiện nay.
Chúng ta che biển số xe. Nhưng lại bật định vị 24/7. Chúng ta lo ngại bị lộ thông tin cá nhân. Nhưng lại đăng hàng trăm bức ảnh mỗi năm. Chúng ta không muốn bị theo dõi. Nhưng lại mang theo một thiết bị có khả năng theo dõi mọi hoạt động của mình.
Có vẻ như điều chúng ta thực sự muốn không phải là quyền riêng tư. Điều chúng ta muốn là sự tiện lợi mà không phải trả giá cho nó.
Đáng tiếc là thế giới không vận hành như vậy.
Vấn đề không phải là AI
Tôi không thuộc nhóm phản đối AI. Ngược lại. Tôi sử dụng AI gần như mỗi ngày.
AI giúp tôi viết code nhanh hơn. Học nhanh hơn. Tạo nội dung nhanh hơn. Xây dựng sản phẩm với nguồn lực nhỏ hơn.
Tôi tin AI là một trong những công nghệ quan trọng nhất của thế kỷ này. Nhưng cũng giống như Internet hay điện thoại thông minh, một công nghệ tốt không đồng nghĩa mọi hệ quả của nó đều tốt.
AI làm tăng giá trị của dữ liệu. Và khi giá trị dữ liệu tăng lên, động lực để thu thập dữ liệu cũng tăng theo. Đó là điều gần như không thể tránh khỏi.
Chúng ta đang mất quyền sở hữu hay mất quyền kiểm soát?
Đây là câu hỏi tôi nghĩ nhiều nhất. Nhiều người nói rằng họ vẫn sở hữu dữ liệu của mình. Về mặt pháp lý có thể đúng.
Nhưng trong thực tế, điều quan trọng hơn là quyền kiểm soát.
Bạn có biết dữ liệu của mình đang ở đâu không? Ai đang sử dụng nó? Nó đã được sao chép bao nhiêu lần? Nó đã được huấn luyện vào những mô hình nào? Nó đã xuất hiện ở những đâu?
Phần lớn chúng ta không biết. Một thứ mà bạn không thể theo dõi. Không thể kiểm soát. Không thể thu hồi. Thì việc bạn có thực sự sở hữu nó hay không cũng trở thành một câu hỏi đáng suy ngẫm.
Sự ra đời của CID Watermark
Tôi không tạo ra CID Watermark vì nghĩ rằng nó sẽ giải quyết toàn bộ vấn đề quyền riêng tư.
Điều đó là bất khả thi.
Một watermark không thể ngăn ai đó chụp màn hình. Không thể ngăn việc sao chép. Không thể ngăn dữ liệu bị phát tán.
Nhưng nó xuất phát từ một niềm tin đơn giản. Người dùng nên có thêm công cụ để thể hiện quyền sở hữu nội dung của mình.
Không phải để chống lại Internet. Không phải để chống lại AI. Mà để nhắc nhở rằng phía sau mỗi bức ảnh luôn có một người tạo ra nó.
Trong một thế giới mà nội dung có thể được sao chép chỉ bằng một cú nhấp chuột, việc giữ lại dấu vết của người tạo ra nội dung có lẽ quan trọng hơn bao giờ hết.
Tương lai của quyền riêng tư
Tôi không nghĩ quyền riêng tư sẽ biến mất hoàn toàn. Nhưng định nghĩa của nó sẽ thay đổi.
Trước đây, quyền riêng tư là khả năng giữ bí mật.
Trong tương lai, quyền riêng tư có thể là khả năng kiểm soát dữ liệu của chính mình:
- Biết dữ liệu đang ở đâu.
- Ai đang sử dụng nó.
- Được phép hay từ chối việc sử dụng đó.
Đó là một bài toán lớn hơn rất nhiều so với việc che số điện thoại hay đặt mật khẩu mạnh. Và có lẽ cũng là một trong những thách thức quan trọng nhất của thời đại AI.
CID Watermark chỉ là một bước đi nhỏ của tôi trong câu chuyện đó.